CÓ PHẢI SỰ THOÁT HƠI NƯỚC CỦA CÂY THÔNG QUA LÁ CÂY KHÔNG?


SGK Lớp 11 – Bài 3 – Trang 15

1. Mục Đích:

Nghiên cứu sự thoát hơi nước của cây thông qua những lá cây.

2. Chuẩn bị lý thuyết:

Rễ cây hấp thụ nước và muối khoáng là nhờ lực hút được tạo ra bởi sự thoát hơi nước của cây, đây là một quá trình, lượng nước thừa (không sử dụng cho sự quang hợp) được thoát ra thông qua những bộ phận của cây. Vậy, khi nước được thoát ra do sự thoát hơi nước của cây, đồng thời lúc đó nó được hấp thụ tại những rễ cây. Khoảng 90% lượng nước thoát ra đó là kết quả của sự thoát hơi nước. Sự thoát hơi nước cũng bảo dưỡng những lá cây ở một nhiệt độ lạnh nhờ nhiệt được thoát ra khi nước bốc hơi từ lá cây. Điều này ngăn chặn sự khô héo của cây (ví dụ những cây ở sa mạc) từ sức nóng của mặt trời.

Trong bài này, bạn sẽ nghiên cứu sự thoát hơi nước của cây thông qua những lá cây. Có 2 trường hợp, một trường hợp là cây đầy đủ lá và trường hợp khác cây được bỏ hết tất cả các lá đem ra thí nghiệm. Cây sẽ gắn với một ống nhựa đầy nước. Khi cây lấy nước từ ống nhựa kín hơi, áp suất trong ống sẽ giảm, hiện tượng  này được xác định bởi cảm biến áp suất (xem hình vẽ 4).

3. Đồ dùng cần thiết:

aMixer và phần mềm Addestation

01 Cảm biến áp suất

01 ng nhựa có nút kín 2 đầu (cái này có thể gắn liền với cảm biến áp suất)

01 Ống hút

01 Bình chưng cất đứng với 2 bóng đèn

Một cây đang phát triển

Một ống nhựa dài 15 cm (thích hợp với cây)

Một cái kéo

Một cây thước dài 30 cm

Một bút để ghi

Chất dẻo platixin

Một bóng đèn 40 W

4. Thực hành:

Click chuột vào­­trên màn hình để khởi động phần mềm Addestation.

Nối aMixer vào máy vi tính. Nếu bạn không xác định (hoặc không chắc chắn là được) aMixer, thì bạn xác định nó ngay bằng cách click chuột vào bảng, chọn “Tuỳ chọn”, và sau đó chọn “Chuẩn hoá aMixer và Cảm biến”. Kế tiếp, click “Chuẩn hoá”, tiếp “Bắt đầu” kèm theo là “OK”.

Nối Bộ Cảm biến áp suất vào CH1 của aMixer. Đóng nút vào ống của Cảm biến Áp suất (xem hình 1).

Click chuột vào  “Hiệu chỉnh nhanh”, sau đó click vào  “Bộ Addestation Sinh học”, tiếp đó sẽ là “Bài 13: Sự thoát hơi nước qua lá”. Bạn sẽ thấy màn hình có dạng như hình dưới đây

Chọn một cây có ít lá và thân cây có đường kính bằng với lỗ ống nhựa.

Dùng kéo cắt bỏ phần cuối của thân cây xéo 45o.

Lồng thân cây vào ống nhựa ít nhất là 2 cm. Ráp chặt thân cây vào ống nhựa bằng chất dẻo platixin để không khí khỏi lọt vào.

Lộn ngược cây lại (xem hình dưới đây) và dùng ống hút bơm nước vào phần cuối của ống nhựa. Nếu có nước rò rỉ ra ngoài, điều chỉnh lại lượng chất dẻo.

Đổ nước vào ống nhựa cách miệng ống 0.5 cm. Đánh dấu mực nước trong ống nhựa (xem hình 3). Nhờ vậy ở bài thử nghiệm tiếp theo, lượng nước mà bạn đổ vào sẽ tương ứng với lượng nước trước đó.

Lưu ý:

Trong suốt quá trình thử nghiệm không nên để bọt khí xuất hiện trong ống nhựa. nếu có hãy vỗ nhẹ vào ống nhựa để loại bỏ chúng

Dùng nút đậy thật chặt ống nhựa.

Đặt đèn cách đó khoảng 20 cm rồi mở đèn lên

Để cây quen với môi trường mới trong vòng 5 phút

Sau 5 phút, cho ống cảm biến tiếp xúc với Cảm biến áp suất khí (xem hình 4) và nhấn vào   để tập hợp số liệu. Sau 10 phút việc tập hợp số liệu sẽ tự động dừng lại.

Lưu các số liệu đã tập hợp lại

Ngắt bỏ tất cả các lá trên cây và làm lại các bước 9 và 14

Lần lượt click vào “File”, rồi “Mở đặc biệt”, kế đến là “Browse” và đưa 2 bộ số liệu đã lưu trước đó lên trên một màn hình. Dùng đồ thị này để trả lời cho những câu hỏi sau đây

5.Câu hỏi:

  1. Mô tả những kết quả đã thu được
  2. Giải thích những kết quả
  3. Với cây không lá, hãy mô tả sự thay đổi áp suất (áp suất có thay đổi lập tức hay không, tăng hay giảm?). Giải thích
  4. Cây sống trong điều kiện khô cằn làm thế nào để giảm sự thoát hơi nước?
  5. Vì phần lớn nước thoát ra ở lá, nên cây làm thế nào để giảm sự mất nước?
  6. Tác dụng của việc thoát hơi nước của cây là gì?