Dạy học tích cực thông qua thí nghiệm nhóm nhỏ


Trong đổi mới phương pháp học tập hiện nay, phương pháp học tập tương tác theo nhóm nhó có vai trò quan trọng trong việc áp dụng phương pháp dạy học tích cự nói riêng và việc nâng cao dạy học nói chung. Với những môn khoa học thực nghiệm như Lý và Hóa, việc dạy thí nghiệm theo nhóm sẽ làm tăng hiệu quả giáo dục rất nhiều. Các bước của phương pháp phân nhóm thí nghiệm như sau:

1. Phân nhóm hợp tác

Về lý thuyết, chúng ta có thể chia HS theo nhiều loại nhóm khác nhau: Lớn, nhỏ; cùng dãy bàn; chia theo tổ; cặp đội; theo biểu tượng v.v… trong một tiết cũng có thể thay đổi nhiều nhóm khác nhau.

Thông thường chia nhóm theo vị trí ngồi gần nhau: 3 bàn trong cùng một dãy với số học sinh khoảng 4-6 em. Như vậy trong lớp thường xuyên có 8 nhóm học sinh. Ngoài ra cũng có thể chia nhóm cách xa nhau theo ý giáo viên.

2. Cơ cấu của nhóm

Với nhóm như trên các em có thể luân phiên nhau làm trưởng nhóm và thư ký để ghi chép lại những nội dung thảo luận, trình bày kết quả thảo luận

Đôi khi cần chuyển một số em ở nhóm này sang nhóm khác nhằm cân bằng trình độ giữa các nhóm

3. Tổ chức hoạt động:

Sau khi đã chia nhóm, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên, chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và hoá chất, giáo viên hướng dẫn cho học sinh tiến hành làm thí nghiệm: Nhóm trưởng thực hiện các thao tác, các thành viên quan sát, thảo luận với nhau về hiện tượng xảy ra rồi rút ra kết luận và viết phương trình của phản ứng hoá học đã xảy ra.

Đại diện nhóm mô tả lại thí nghiệm và kết luận của nhóm mình trước tập thể lớp. Các nhóm khác điều chỉnh, bổ sung và cuối cùng giáo viên kết luận.

Có thể cho mỗi nhóm làm một thí nghiệm riêng biệt nhưng cũng có thể cho tất cả các nhóm cùng làm một thí nghiệm và so sánh kết quả với nhau hoặc một nhóm cùng làm nhiều thí nghiệm.

Ví dụ1: Nhóm HS nghiên cứu tính chất chung của axit thông qua nghiên cứu dung dịch H2SO4 tác dụng với Cu(OH)2 và NaOH.

Trong hoạt động này, nhóm trưởng phân công một thành viên làm thí nghiệm với bazơ tan, thành viên kia làm thí nghiệm với bazơ không tan. Cả nhóm quan sát 2 thí nghiệm. Thư ký ghi chép lại kết quả báo cáo.

Untitled11

Ở thí nghiệm 1, một thành viên nhỏ từ từ dung dịch H2SO4 vào ống nghiệm đựng Cu(OH)2 cho đến dư. Ở thí nghiệm 2, một thành viên nhỏ từ từ dung dịch H2SO4 vào ống nghiệm đựng dung dịch NaOH sử dụng bộ thí nghiệm chuẩn độ dung dịch. Các thành viên quan sát, trao đổi với nhau về nội dung mô tả hiện tượng xảy ra, xác định chất tạo thành và viết các PTHH.

Trưởng nhóm hoặc một thành viên báo cáo kết quả trước tập thể lớp, giáo viên kết luận.

 Trong quá trình học sinh làm thí nghiệm, giáo viên cần hướng dẫn thêm, đi xuống từng nhóm nhắc nhở, hỗ trợ các em làm việc. Đặc biệt chú ý việc lắp đặt dụng cụ, cách tiến hành để thí nghiệm đảm bảo an toàn, có kết quả.

4. Một số lưu ý khi cho HS thảo luận nhóm:

Phải để cho các em luân phiên nhau làm nhóm trưởng.

Phải buộc tất cả cùng hoạt động, tham gia đóng góp ý kiến.

Chỉ thay đổi nhóm 1 lần trong một tiết học (nếu có nhiều lần thảo luận nhóm)

Học sinh chỉ làm những thí nghiệm đơn giản, ít nguy hiểm